Archeologia obrazów
Warszawa
28.08-31.10.2026

Czy film może zmienić sposób, w jaki postrzegamy rzeczywistość? Jak łatwo ulegamy sugestywnej sile obrazów? Portugalski artysta João Maria Gusmão w swojej twórczości sięga po dawne technologie obrazowania, traktując je jako narzędzia badania alternatywnych sposobów postrzegania czasu, przestrzeni i rzeczywistości. Strategię tę określa mianem „krytycznej archeologii” – powrotu do historycznych metod tworzenia obrazów, by przyjrzeć się ich wpływowi na nasze rozumienie świata. W swoich pracach wykorzystuje film analogowy, podkreślając jego materialność oraz napięcie między fizyczną konstrukcją obrazu a jego symbolicznym, kulturowym i ideologicznym wymiarem.

Wystawa w Zachęcie obejmuje 12 „rzeźb filmowych”, które tworzą wielowarstwową instalację przestrzenną o różnych rytmach i skalach. Wychodząc od codziennych sytuacji i miejskich krajobrazów, Gusmão przekształca pozornie banalne motywy – od trampolin i latarni gazowych po kromki chleba z masłem – w refleksję nad technologią, reprezentacją, pracą, doświadczaniem czasu i iluzją. Na wystawie pojawiają się także nowe realizacje nakręcone w Warszawie, m.in. Broadcast, w którym głównymi bohaterami stają się kamery filmujące wyścigi konne czy Birds on Land, Mammals in the Sky, gdzie ujęcia z warszawskiego zoo podważają utrwalone hierarchie między zwierzętami a ich otoczeniem.

João Maria Gusmão, Śladami Białego Tygrysa
Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, pl. Małachowskiego 3, Warszawa

João Maria Gusmão, Oto koń blady! (tam, gdzie zachodzi słońce), 2025, kadr z filmu 16 mm.