Graffiti w drodze

W roku 2025 niemieckie, postindustrialne Chemnitz stało się Europejską Stolicą Kultury, a tym samym miejscem ponad tysiąca wydarzeń: wystaw, projektów edukacyjno-animacyjnych, interwencji przestrzennych, koncertów, a także szlaku rzeźby Purple Path, który połączył 38 miejscowości regionu. Program realizowany pod hasłem C the Unseen koncentrował się na pokazaniu tego, co dotąd pozostawało niewidoczne – lokalnych narracji, osobistych historii oraz przemian przestrzennych, społecznych i artystycznych.

Dokumentacja wystawy Art in Transit and Beyond, fot. Aleksandra Litorowicz

Jednym z najbardziej nieoczywistych projektów była wystawa Art in Transit and Beyond, wieńcząca program HALLENKUNST 2025. W zabytkowej Markthalle, na powierzchni ponad 5 000 m², zaprezentowano obszerną retrospektywę rozwoju graffiti, podzieloną na dwie spójne części: z jednej strony chronologiczną linię czasu, pozwalającą prześledzić narodziny i ewolucję graffiti – od początków w Nowym Jorku po jego upowszechnienie w Europie w latach 80. i 90. XX wieku (z ważną sekcją polską, kuratorowaną przez Cezarego Hunkiewicza), z drugiej zaś – wystawę grupową około 70 współczesnych artystów wywodzących się lub nadal związanych ze sceną graffiti. Monumentalnej ekspozycji towarzyszyły spotkania autorskie, środowiskowe dyskusje oraz targi książek i zinów UNLOCK. Wszystko to umożliwio wielowymiarowe poznanie fenomenu jednego z najciekawszych ruchów artystycznych przełomu wieków, ukazując jednocześnie głębokie zakorzenienie tego zjawiska w praktykach miejskich, społecznych i kulturowych.

Ogromna praca wykonana w Chemnitz zostaje na szczęście utrwalona w postaci katalogu Art in Transit and Beyond. Ta prawie 500-stronnicowa publikacja dokumentuje narrację wystawy – od chronologicznej osi czasu po aktualne realizacje artystów z całego świata – stanowiąc zarazem obszerną analizę kulturowo-historyczną ruchu. Zawarte w tytule „beyond” nie jest tu sloganem, lecz zaproszeniem do spojrzenia na graffiti jako zjawiska wykraczającego poza estetykę i subkulturę. To pozycja dla fanów i praktyków graffiti, miłośników miasta i jego kultury wizualnej, badaczy, miłośników fotografii, a także dla nieprzekonanych – po lekturze może się bowiem okazać, że jest to opowieść tym bardziej fascynująca, bo rzeczywiście wychodzi poza samą siebie.

HALLENKUNST – Art in Transit and Beyond
wydawca: RED TOWER Publishing
autor: Cezary Hunkiewicz
zespół redakcyjny: Cezary Hunkiewicz, R.M.Schmidt, René Kaestner, Anna-Carla Brokof
projekt graficzny: Konrad Smolarski
zdjęcia z wystawy: Michael Schmidt​​​
zdjęcie na okładce: Martha Cooper, 1980; Break Train – Futura 2000; splash – MOSES & TAPS
https://www.hallenkunst.de/catalogue